Przejdź do treści
motoraport.pl
YouTube
Toyota

C-HR

Wszystkie generacje • roczniki 2016–2026 • Hatchback

SCT Warszawa i Kraków: wszystkie roczniki wjadą bez ograniczeń

Toyota C-HR ma w Polsce 94 366 zarejestrowanych egzemplarzy, więc wybór na rynku używanych aut jest spory. W naszym zestawieniu zajmuje 58. miejsce wśród wszystkich modeli i 6. wśród 43 modeli marki Toyota. Ponad połowa (69%) to auta kupione jako nowe w polskich salonach. Aż 83% zarejestrowanych egzemplarzy to hybrydy. To auta młode – średni rocznik to 2022. Model jest wyraźnie popularniejszy w województwie mazowieckie – tam występuje 1,4× częściej niż średnio w kraju.

Zarejestrowanych w Polsce
94 366
stan na 2 listopada 2026 • CEPiK
93 371 z nich to auta z niedawną rejestracją – od 2017 r. zmieniły właściciela, zostały sprowadzone albo kupione w salonie, więc na pewno były w użyciu
83 196 zarejestrowano w Polsce po raz pierwszy od listopada 2019 r.
77 244 hybryd • 750 elektrycznych
Najwięcej aut: mazowieckie (21 978)

W skrócie

Lata produkcji
2016–2026
Zarejestrowanych w Polsce
94 366 sztuk
Najczęstsze paliwo
Hybryda (benzyna + elektryczny) (82%)
Ocena: Toyota C-HR II
6 zalet, 6 wad – zobacz
Strefa czystego transportu (Warszawa)
benzyna: od rocznika 2016

Plusy i minusy: Toyota C-HR II (od 2023)

Ocena redakcji moto-raport.pl na podstawie raportów ADAC, TÜV, akcji serwisowych i danych CEPiK · aktualizacja 9.11.2026

Toyota C-HR II – opinie po latach

Druga generacja C-HR zadebiutowała pod koniec 2023 r. i od razu trafiła do czołówki rejestracji w Polsce. Holenderska organizacja konsumencka Consumentenbond ocenia jej niezawodność na 9,3/10 – to jeden z najlepszych wyników w zestawieniu 2026. Na raport TÜV dla tej generacji jest jeszcze za wcześnie, ale Toyota jako marka należy w nim do ścisłej czołówki.

Najważniejsze zalety i mocne strony

  • Bardzo wysoka ocena niezawodności: Consumentenbond ocenia C-HR II na 9,3/10 – w czołówce wszystkich modeli.
  • Niskie realne spalanie: Hybryda 1.8 w testach długodystansowych pali 4,7–5,0 l/100 km, a w mieście jeszcze mniej.
  • Mocna wersja 2.0 z 4x4: 197 KM i opcjonalny napęd AWD-i z silnikiem elektrycznym na tylnej osi.
  • Fizyczne przyciski klimatyzacji: Mimo dwóch dużych ekranów najważniejsze funkcje obsługuje się klasycznymi przyciskami.
  • Toyota Relax: Ochrona do 10 lat lub 185 tys. km przy przeglądach w ASO, także dla kolejnych właścicieli.
  • Wyrazista stylistyka: C-HR wyróżnia się na tle typowych SUV-ów – i dobrze trzyma wartość.

Wady, kompromisy i typowe usterki

  • Mały bagażnik: 388 l w wersji 1.8, 364 l z 4x4 i tylko 310 l w plug-inie – mniej niż w Skodzie Kamiq czy Renault Captur.
  • Ciasno i ciemno z tyłu: Opadający dach i małe szyby ograniczają miejsce nad głową i widoczność; dwie osoby zmieszczą się, jeśli przód nie jest odsunięty.
  • Nadgorliwi asystenci: Głośne ostrzeżenia i ograniczenie prędkości, którego nie da się wyłączyć na stałe, irytują właścicieli.
  • Wyjąca skrzynia e-CVT: Przy mocnym przyspieszaniu silnik długo pracuje na wysokich obrotach, zanim auto nabierze prędkości.
  • Plug-in bez szybkiego ładowania: Tylko AC do 6,6 kW i realnie ok. 50–60 km zasięgu na prądzie.
  • Akumulator 12 V w części aut: Zdarzały się rozładowania po tygodniu postoju – sprawdź w ASO, czy auto ma aktualizację oprogramowania.

Werdykt: dla kogo?

Toyota C-HR II to idealny wybór dla singla lub pary, która chce efektownego, oszczędnego i bardzo niezawodnego crossovera – najlepiej z napędem 1.8 lub 2.0 Hybrid. Powinny jej unikać rodziny potrzebujące dużego bagażnika i wygodnej tylnej kanapy oraz osoby, które irytuje hałas skrzyni e-CVT przy przyspieszaniu. Kto potrzebuje więcej miejsca, powinien spojrzeć na Toyotę RAV4 albo Skodę Karoq.

W Polsce jest zarejestrowanych 47 874 aut tego modelu z roczników 2023 i nowszych (CEPiK, stan na 2.11.2026).

Pełna ocena: opinie, usterki, jaki silnik wybrać

Typowe usterki i awarie

Właściciele zgłaszają głównie drobiazgi: przerywającą bezprzewodową ładowarkę telefonu, migający wyświetlacz, za głośne ostrzeżenia systemów bezpieczeństwa i zbyt nerwowo działających asystentów (ostrzeżenia o prędkości nie da się wyłączyć na stałe). Zdarzały się rozładowane akumulatory 12 V po tygodniu postoju – Toyota potwierdziła problem z oprogramowaniem w części aut. W Wielkiej Brytanii była akcja serwisowa oprogramowania asystenta prędkości.

Jaki silnik wybrać

1.8 Hybrid (140 KM) wystarczy do miasta i spokojnej jazdy – w testach pali 4,7–5,0 l/100 km. 2.0 Hybrid (197 KM) jest wyraźnie szybszy (0–100 km/h w 7,9 s) i występuje z napędem AWD-i. Plug-in (223 KM, akumulator 13,6 kWh, ok. 50–65 km na prądzie) ładuje się tylko prądem przemiennym do 6,6 kW, bez szybkiego ładowania DC. Przy mocnym przyspieszaniu skrzynia e-CVT podnosi obroty i silnik głośno „wyje”.

Wnętrze i praktyczność

Kosztem stylistyki coupé jest ciasnota: bagażnik ma 388 l (AWD-i 364 l, plug-in tylko 310 l), a z tyłu brakuje miejsca nad głową i światła z małych szyb. Wyższe wersje mają dwa ekrany 12,3 cala, ale klimatyzacja zachowała fizyczne przyciski. Auto obejmuje program Toyota Relax (do 10 lat lub 185 tys. km przy przeglądach w ASO).

Czy warto kupić Toyotę C-HR II?

Tak, jeśli cenisz wygląd, niskie spalanie i spokój o awarie – i nie potrzebujesz dużo miejsca. Wiele aut to egzemplarze flotowe, demonstracyjne i z leasingu, więc łatwo trafić na młody, serwisowany samochód. Rodzina z dziećmi powinna jednak najpierw sprawdzić bagażnik i tylną kanapę.

Plusy i minusy: Toyota C-HR I (2016–2023)

Ocena redakcji moto-raport.pl na podstawie raportów ADAC, TÜV, akcji serwisowych i danych CEPiK · aktualizacja 9.11.2026

Toyota C-HR I – opinie po latach

Pierwsza generacja C-HR była produkowana do 2023 r., więc na rynku wtórnym jest bardzo dużo egzemplarzy z lat 2020–2023. Consumentenbond ocenia jej niezawodność na 9,0/10, a w brytyjskich ankietach Driver Power regularnie była w pierwszej dziesiątce, bez słabych ocen w żadnej z 10 kategorii. Właściciele najwyżej oceniają prowadzenie i komfort resorowania.

Najważniejsze zalety i mocne strony

  • Wysoka niezawodność: Consumentenbond 9,0/10, regularne miejsca w pierwszej dziesiątce ankiet Driver Power, bez słabych ocen w żadnej kategorii.
  • Trwały napęd hybrydowy: Hybryda 1.8 i 2.0 to sprawdzona technika Toyoty z łańcuchem rozrządu, bez paska do wymiany.
  • Dobre prowadzenie: Właściciele najwyżej oceniają prowadzenie i komfort resorowania – C-HR jeździ pewniej niż większość crossoverów.
  • Mocna wersja 2.0 po liftingu: 184 KM daje dobrą dynamikę w trasie przy wciąż niskim spalaniu.
  • Toyota Relax: Ochrona do 10 lat lub 185 tys. km przy przeglądach w ASO, także dla aut kupionych jako używane.
  • Duży wybór na rynku wtórnym: Produkcja do 2023 r. oznacza wiele młodych egzemplarzy z historią serwisową.

Wady, kompromisy i typowe usterki

  • Pękające przednie szyby: Najczęściej opisywany problem właścicieli – zwykle pęknięcie w prawym górnym rogu.
  • Ciasno i ciemno z tyłu: Grube słupki i małe szyby ograniczają widoczność i dają uczucie ciasnoty.
  • Mały bagażnik: 377 l to wyraźnie mniej niż u wielu rywali (np. Seat Ateca 485 l).
  • Szumy wiatru: Nieszczelne uszczelki drzwi i szyb potrafią hałasować przy wyższych prędkościach.
  • Akcje serwisowe pierwszych roczników: Sześć akcji w latach 2017–2019, m.in. zbiornik paliwa, wiązka elektryczna, łożyska i poduszki boczne.
  • Słaby uciąg hybryd: Hybrydy mogą holować tylko 725 kg – za mało na większą przyczepę.

Werdykt: dla kogo?

Toyota C-HR I to idealny wybór dla osoby, która chce taniej w utrzymaniu, trwałej hybrydy o wyrazistym wyglądzie – najlepiej egzemplarza po liftingu z silnikiem 1.8 lub 2.0 Hybrid. Powinni jej unikać rodzice małych dzieci i osoby potrzebujące dużego bagażnika lub dobrej widoczności do tyłu. Praktyczniejszą alternatywą jest Toyota Corolla Touring Sports albo Skoda Karoq.

W Polsce jest zarejestrowanych 58 414 aut tego modelu z roczników 2016–2023 (CEPiK, stan na 2.11.2026).

Pełna ocena: opinie, usterki, jaki silnik wybrać

Typowe usterki i awarie

Najczęściej dyskutowany problem to pękające przednie szyby (zwykle w prawym górnym rogu). Zdarzają się szumy wiatru przez nieszczelne uszczelki drzwi i szyb oraz błędy nawigacji. Pierwsze roczniki objęło sześć akcji serwisowych (2017–2019), m.in. mocowanie elementów napędu hybrydowego, nieszczelny zbiornik paliwa, oprogramowanie ESP, przecieranie wiązki elektrycznej, źle zamontowane tylne łożyska i boczne poduszki w fotelach. Silniki mają łańcuch rozrządu.

Jaki silnik wybrać

Do 2019 r. był benzynowy 1.2 Turbo (116 KM) z ręczną lub automatyczną skrzynią. Najpopularniejsza jest hybryda 1.8 (122 KM), a od lat 2019/2020 także mocniejsza 2.0 Hybrid (184 KM) – lepsza w trasie. Hybrydy mogą holować tylko 725 kg.

Wnętrze i praktyczność

Bagażnik ma 377 l, a grube słupki i małe tylne szyby sprawiają, że z tyłu jest ciemno, a widoczność do tyłu – słaba (kamera cofania jest standardem). Klamki tylnych drzwi umieszczono wysoko w słupkach, więc małe dzieci mają problem z ich dosięgnięciem. Od liftingu multimedia dostały Apple CarPlay i Android Auto. Dobra wiadomość: auto obejmuje program Toyota Relax.

Czy warto kupić Toyotę C-HR I?

Tak – to jedna z najrozsądniejszych używanych hybryd: trwała, oszczędna i lubiana przez właścicieli. Najlepiej szukać egzemplarza po liftingu (od 2020 r.) z hybrydą i historią serwisową w ASO. Przed zakupem obejrzyj przednią szybę i sprawdź VIN pod kątem akcji serwisowych.

Czy Toyota C-HR wjedzie do strefy czystego transportu?

  • Benzyna, LPG i hybryda · 99% aut

    Wjedzie do SCT w Warszawie od rocznika 2016

Rozpiska rok po roku – Warszawa i Kraków

Roczniki 2016–2026 według zasad stref w Warszawie i Krakowie. Liczymy po roku produkcji – auto z wyższą normą Euro, niż wynika z rocznika, może wjechać wcześniej.

Benzyna, LPG i hybryda (99% aut tego modelu w Polsce)

Warszawa

  • 2016–2026wjedzie bez ograniczeń

Kraków

  • 2016–2026wjedzie bez ograniczeń

„Bez ograniczeń” – według wszystkich zapowiedzianych etapów (Warszawa do 2032 r.). Mieszkańcy obu miast, seniorzy, posiadacze karty parkingowej i auta zabytkowe mogą mieć zwolnienia. Stan przepisów: listopad 2026.

Sprawdź swoje auto w kalkulatorze SCT – z normą Euro i zwolnieniami

Narzędzia dla kierowcy Toyota C-HR

Kompleksowe sprawdzenie auta

Raport carVertical dla Toyota C-HR

Jeden raport z baz z wielu krajów – szczególnie ważny przy aucie sprowadzonym. Zawiera m.in.:

  • historia przebiegu i cofnięte liczniki
  • historia uszkodzeń i koszty napraw
  • zdjęcia auta z przeszłości
  • cena rynkowa
  • specyfikacja i wyposażenie
  • oceny bezpieczeństwa

Numer VIN znajdziesz w dowodzie rejestracyjnym (pole E) i pod przednią szybą – poproś sprzedającego o zdjęcie.

-20%Rabat już w linkunalicza się sam, bez kodu
link partnerski – carVertical
Ubezpieczenie

Oblicz OC/AC dla C-HR

Ta sama polisa dla tego samego auta potrafi różnić się ceną o kilkaset złotych. Porównaj oferty wielu ubezpieczycieli naraz.

  • dowód rejestracyjny auta
  • PESEL właściciela
  • data uzyskania prawa jazdy
linki partnerskie

Dla kogo i ile kosztuje utrzymanie

  • Najczęstsza pojemność silnika to 1,8 l (64% aut).
  • Duża część egzemplarzy to hybrydy – w mieście zwykle palą mniej niż odpowiedniki z samym silnikiem spalinowym.
  • Sporo egzemplarzy pochodzi z polskich salonów, więc łatwiej znaleźć auto z udokumentowaną historią serwisową w Polsce.

Ile kosztuje utrzymanie Toyota C-HR?

15 000 km
6,10 zł/l
5,4 l/100 km
zł
zł
zł
1 km
0,48 zł
Miesiąc
598 zł
Rok
7182 zł
  • Paliwo4941 zł
  • OC900 zł
  • Wymiana oleju i filtrów380 zł
  • Klocki i tarcze129 zł
  • Opony i ich wymiana733 zł
  • Przegląd techniczny99 zł

Wartości startowe to szacunki dla typowego egzemplarza (najczęstsza pojemność i paliwo tego modelu) – ustaw własne. Nie liczymy utraty wartości, napraw awaryjnych, AC ani parkowania. Cena OC zależy głównie od kierowcy – sprawdź ją w porównywarce.

Ile kosztuje trasa Toyota C-HR?

Wpisz miasta albo samą liczbę kilometrów. Wszystkie wartości możesz zmienić.

Osób w aucie:
Płatne autostrady na trasie (osobówki)

Pozostałe autostrady i ekspresówki są dla osobówek bezpłatne. Ceny za cały odcinek w jedną stronę (źródło).

Koszt paliwa
—
Na osobę
—
Paliwo
—
Dystans
—

Zużycie to szacunek dla jazdy w trasie typowego egzemplarza (Toyota C-HR) – wpisz swoje, jeśli je znasz.

Ceny średnie z 10.11.2026. Parkingów nie liczymy.

Film o tym modelu

Film o tym modelu już wkrótce

Zobacz kanał MotoFormat →

Co jeździ po polskich drogach

Roczniki

Liczba zarejestrowanych aut według roku produkcji

2016: 1440 sztuk
2017: 5021 sztuk
2018: 6751 sztuk
2019: 6546 sztuk
2020: 7936 sztuk
2021: 7865 sztuk
2022: 10 115 sztuk
2023: 12 740 sztuk
2024: 15 815 sztuk
2025: 13 684 sztuki
2026: 5635 sztuk

Pojemność silnika

Zarejestrowane auta według pojemności

  • 1,8 l60 395 · 64,0%
  • 2,0 l25 461 · 27,0%
  • 1,2 l7758 · 8,2%
  • Inne / brak danych752 · 0,8%

Paliwo

Rodzaj paliwa wpisany w dowodzie rejestracyjnym

  • Hybryda (benzyna + elektryczny)77 561 · 82,2%
  • Benzyna14 938 · 15,8%
  • Benzyna + LPG1111 · 1,2%
  • Inne / brak danych756 · 0,8%

Skąd przyszło auto

Pochodzenie wpisane przy rejestracji: auto kupione w Polsce czy sprowadzone z zagranicy

  • Nowy z polskiego salonu65 239 · 69,1%
  • Kupiony w Polsce jako używany22 820 · 24,2%
  • Sprowadzony z zagranicy (używany)5761 · 6,1%
  • Sprowadzony z zagranicy jako nowy494 · 0,5%
  • Inne / brak danych52 · 0,1%

Nadwozie

Typ nadwozia wpisany w dowodzie rejestracyjnym

  • Hatchback92 699 · 98,2%
  • Kombi948 · 1,0%
  • Inne / brak danych719 · 0,8%

Nowe w polskiej rejestracji

Ile aut tego modelu zarejestrowano w Polsce po raz pierwszy w danym roku (nowe z salonu i sprowadzone)

  • 2019 (od 9 listopada)1308 · 1,6%
  • 20207726 · 9,3%
  • 20219270 · 11,1%
  • 20227940 · 9,5%
  • 202311 126 · 13,4%
  • 202416 344 · 19,6%
  • 202516 519 · 19,9%
  • 2026 (do 2 listopada 2026)12 963 · 15,6%

Jak liczyliśmy: Wszystkie zarejestrowane samochody osobowe Toyota C-HR – wszystkie generacje razem. To suma aut z paczek CEPiK (stan na listopad 2019) i 83 196 aut zarejestrowanych w Polsce po raz pierwszy później (API CEPiK). W CEPiK nazwy wpisywane są ręcznie, więc łączymy różne zapisy (najczęstsze: C-HR, TOYOTA C-HR, C-HR HYBRID, C-HR 1,8 HYBRID, C-HR 1.8 HYBRID). Na mapie pominięto 10 sztuk bez przypisanego województwa.

Gdzie jeżdżą w Polsce

Województwo to miejsce rejestracji auta. Przełącz mapę, żeby zobaczyć samą liczbę aut albo to, gdzie model jest popularniejszy niż średnio.

Zagłębie: mazowieckie. Tu Toyota C-HR to co 196. zarejestrowane auto osobowe – 1,4× częściej niż średnio w Polsce (co 273.). Najrzadziej: opolskie (co 484.).

Dolnośląskie: 7920 sztuk, co 253. auto (1,1× średniej)Kujawsko-pomorskie: 4245 sztuk, co 312. auto (0,9× średniej)Lubelskie: 3244 sztuki, co 427. auto (0,6× średniej)Lubuskie: 2031 sztuk, co 354. auto (0,8× średniej)Łódzkie: 4924 sztuki, co 331. auto (0,8× średniej)Małopolskie: 9040 sztuk, co 241. auto (1,1× średniej)Mazowieckie: 21 978 sztuk, co 196. auto (1,4× średniej)Opolskie: 1380 sztuk, co 484. auto (0,6× średniej)Podkarpackie: 4137 sztuk, co 310. auto (0,9× średniej)Podlaskie: 2675 sztuk, co 252. auto (1,1× średniej)Pomorskie: 6050 sztuk, co 259. auto (1,1× średniej)Śląskie: 10 897 sztuk, co 256. auto (1,1× średniej)Świętokrzyskie: 2294 sztuki, co 334. auto (0,8× średniej)Warmińsko-mazurskie: 2880 sztuk, co 285. auto (1,0× średniej)Wielkopolskie: 7687 sztuk, co 340. auto (0,8× średniej)Zachodniopomorskie: 2974 sztuki, co 355. auto (0,8× średniej)1,1×0,9×0,6×0,8×0,8×1,1×1,4×0,6×0,9×1,1×1,1×1,1×0,8×1,0×0,8×0,8×
Jak często występuje w porównaniu ze średnią w Polsce
rzadziej niż średnio
przeciętnie (±20%)
1,2–1,5× częściej
1,5–2× częściej
ponad 2× częściej

„2× częściej” oznacza, że wśród wszystkich osobówek zarejestrowanych w województwie ten model ma dwa razy większy udział niż w całej Polsce.

Granice województw: GUGiK, Państwowy Rejestr Granic
Popularność w województwach względem średniej
#WojewództwoSztukWzgl. średniej
1Mazowieckie21 9781,4×
2Małopolskie90401,1×
3Podlaskie26751,1×
4Dolnośląskie79201,1×
5Śląskie10 8971,1×
6Pomorskie60501,1×
7Warmińsko-mazurskie28801,0×
8Podkarpackie41370,9×
9Kujawsko-pomorskie42450,9×
10Łódzkie49240,8×
11Świętokrzyskie22940,8×
12Wielkopolskie76870,8×
13Lubuskie20310,8×
14Zachodniopomorskie29740,8×
15Lubelskie32440,6×
16Opolskie13800,6×

Najczęstsze pytania

Czy warto kupić Toyota C-HR II?

Toyota C-HR II to idealny wybór dla singla lub pary, która chce efektownego, oszczędnego i bardzo niezawodnego crossovera – najlepiej z napędem 1.8 lub 2.0 Hybrid. Powinny jej unikać rodziny potrzebujące dużego bagażnika i wygodnej tylnej kanapy oraz osoby, które irytuje hałas skrzyni e-CVT przy przyspieszaniu. Kto potrzebuje więcej miejsca, powinien spojrzeć na Toyotę RAV4 albo Skodę Karoq.

Czy warto kupić Toyota C-HR I?

Toyota C-HR I to idealny wybór dla osoby, która chce taniej w utrzymaniu, trwałej hybrydy o wyrazistym wyglądzie – najlepiej egzemplarza po liftingu z silnikiem 1.8 lub 2.0 Hybrid. Powinni jej unikać rodzice małych dzieci i osoby potrzebujące dużego bagażnika lub dobrej widoczności do tyłu. Praktyczniejszą alternatywą jest Toyota Corolla Touring Sports albo Skoda Karoq.

Ile jest Toyota C-HR w Polsce?

Według danych CEPiK (stan na 2.11.2026) w Polsce zarejestrowanych jest 94 366 sztuk Toyota C-HR. 83 196 z nich zarejestrowano w Polsce po raz pierwszy od listopada 2019 r.

W którym województwie jest najwięcej Toyota C-HR?

Najwięcej egzemplarzy jest zarejestrowanych w województwie mazowieckie (21 978).

Jaki silnik jest najpopularniejszy w Toyota C-HR?

Najczęściej zarejestrowane są egzemplarze z silnikiem o pojemności 1,8 l. Najpopularniejsze paliwo to: hybryda (benzyna + elektryczny).

Czy Toyota C-HR to częściej auto z polskiego salonu, czy sprowadzone?

69% egzemplarzy kupiono jako nowe w polskich salonach, a 6% sprowadzono z zagranicy jako używane.

Ile jest hybrydowych Toyota C-HR?

W Polsce zarejestrowanych jest 77 244 Toyota C-HR z napędem hybrydowym i 750 w wersji w pełni elektrycznej.

Ile kosztuje OC dla Toyota C-HR?

Cena OC zależy przede wszystkim od wieku i historii szkód kierowcy, miejsca zamieszkania, pojemności silnika i wartości auta. Różnice między ubezpieczycielami dla tego samego kierowcy potrafią być duże, dlatego najlepiej porównać kilka ofert w porównywarce.

Czy Toyota C-HR wjedzie do strefy czystego transportu?

W Warszawie wersje benzynowe (także z LPG i hybrydy) wjadą dziś od rocznika 2016, a bez ograniczeń czasowych od rocznika 2016. W Krakowie benzyna wymaga rocznika 2005, a diesel 2014 (do końca 2028 r. starsze auta wjadą za opłatą). Liczymy po roczniku – auto z wyższą normą Euro może wjechać wcześniej.

Zobacz też

Strona zaktualizowana: 9 listopada 2026 • dane CEPiK: stan na 2 listopada 2026 (94 366 sztuk)
Źródła:
  • Liczby: CEPiK, Ministerstwo Cyfryzacji – paczki danych o pojazdach (stan do listopada 2019) oraz API CEPiK (auta zarejestrowane po raz pierwszy w Polsce później)